به همت و همکاری اداره ترجمان دانش مدیریت اطلاعرسانی پزشکی و مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت، نشست خبری طرح تحقیقاتی خاتمهیافته با عنوان «بررسی ارتباط حمایت اجتماعی ادراکشده و بهزیستی روانی دانشآموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهر گناباد در سال ۱۴۰۳» عصر روز سهشنبه ۲۱ آبانماه ۱۴۰۴ ساعت ۱۶ در محل اجتماعات کانون شهید بهشتی برگزار شد. این نشست با ارائه دکتر تکتم پیکانی و با حضور مردم، ارائهکنندگان خدمات بهداشتی، سیاستگذاران، برنامهریزان و پژوهشگران برگزار شد.
در این نشست، دکتر پیکانی به اهمیت دوره نوجوانی بهعنوان یکی از حساسترین مراحل زندگی اشاره کرد و گفت سلامت در این دوره تنها به نبود بیماری محدود نمیشود، بلکه ابعاد جسمی، اجتماعی و بهویژه روانی را نیز دربر میگیرد. وی توضیح داد که «بهزیستی روانی» به معنای احساس رضایت از زندگی، داشتن خلق مثبت، انرژی، تعامل مناسب با دیگران و توانایی پیشبرد زندگی روزمره است و توجه به آن در دانشآموزان میتواند در ارتقای سلامت عمومی جامعه در سالهای آینده نقش مهمی داشته باشد.
در ادامه، روش اجرای مطالعه تشریح شد. این پژوهش در پاییز ۱۴۰۳ و با مشارکت ۳۵۴ دانشآموز دختر مقطع متوسطه دوم شهر گناباد انجام شده است. برای سنجش بهزیستی روانی از مقیاس پنجسؤالی سازمان جهانی بهداشت و برای ارزیابی حمایت اجتماعی ادراکشده از پرسشنامه چندبعدی حمایت اجتماعی استفاده شد؛ ابزاری که حمایت دریافتی از سه منبع خانواده، دوستان و یک فرد خاص را بررسی میکند. میانگین سنی شرکتکنندگان ۱۶/۴۷ سال بود و بیشتر آنان با پدر و مادر خود زندگی میکردند و وضعیت اقتصادی خانواده را در حد کفاف گزارش کرده بودند.
بخش اصلی نشست به تشریح یافتههای پژوهش اختصاص یافت. بر اساس نتایج، میانگین نمره بهزیستی روانی دانشآموزان ۱۱/۹۸ به دست آمد که در سطح ضعیف ارزیابی شد و بیش از نیمی از شرکتکنندگان، معادل ۵۵/۴ درصد، بهزیستی روانی ضعیف گزارش کردند. همچنین یافتهها نشان داد که بهزیستی روانی با سن دانشآموز، شغل مادر، سطح درآمد خانوار، داشتن اتاق شخصی و میزان حمایت اجتماعی ارتباط آماری معنادار دارد. در این میان، با افزایش سن، احتمال کاهش بهزیستی روانی بیشتر میشد و دانشآموزانی که اتاق شخصی نداشتند، بیش از دو برابر دیگران بهزیستی روانی ضعیف را گزارش کرده بودند.
در ادامه، دکتر پیکانی به نقش حمایت اجتماعی در سلامت روان نوجوانان پرداخت و اظهار کرد که میان بهزیستی روانی و حمایت اجتماعی ادراکشده از هر سه منبع خانواده، دوستان و یک فرد خاص، رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. به گفته وی، هرچه دانشآموزان حمایت بیشتری از شبکه اطراف خود احساس میکردند، وضعیت روانی مطلوبتری داشتند. در این میان، خانواده بهعنوان مهمترین و قویترین منبع حمایتی شناسایی شد؛ بهطوری که به ازای هر واحد افزایش در حمایت اجتماعی خانواده، احتمال گزارش بهزیستی روانی ضعیف حدود ۱۸ درصد کاهش مییافت. همچنین حمایت دوستان و یک فرد خاص نیز با بهبود وضعیت روانی دانشآموزان همراه بود.
ارائهدهنده نشست همچنین تأکید کرد که نتایج این مطالعه میتواند برای برنامهریزی در حوزه سلامت روان نوجوانان، آموزش خانوادهها و طراحی مداخلات مدرسهمحور و خانوادهمحور مورد استفاده قرار گیرد. وی افزود که یافتههای پژوهش نشان میدهد علاوه بر تقویت روابط عاطفی و حمایتی در خانواده، باید به شرایط محیط زندگی نوجوانان نیز توجه شود؛ زیرا داشتن حریم خصوصی امن در خانه نیز با بهزیستی روانی بهتر ارتباط دارد و این موضوع بهویژه در خانوادههای کمبرخوردار اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بخش پایانی نشست به گفتوگو و تبادل نظر با حاضران اختصاص یافت. شرکتکنندگان درباره کاربرد نتایج این پژوهش در سیاستگذاریهای آموزشی و بهداشتی، نقش خانواده در ارتقای سلامت روان نوجوانان و نیز ضرورت توجه به شرایط محیطی و اجتماعی زندگی دانشآموزان پرسشهایی مطرح کردند. در پایان، دکتر تکتم پیکانی با تأکید بر اینکه خانواده مهمترین پشتوانه روانی نوجوانان دختر است، خاطرنشان کرد که احساس شنیدهشدن، حمایت عاطفی و دسترسی به فضای امن در خانه میتواند به شکل معناداری به ارتقای بهزیستی روانی دانشآموزان کمک کند.
- ثبت مقاله در دست اقدام است.
